Czynniki ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego

Nowe czynniki ryzyka

Skupiając się na ”tradycyjnych czynnikach ryzyka”, często zapominamy o istnieniu tak zwanych nowych czynników ryzyka zwiększających ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Obecnie zidentyfikowano wiele takich czynników - poniżej przedstawiamy tylko niektóre z nich.

Obturacyjny bezdech senny – jest chorobą, która częściej dotyka mężczyzn, zwłaszcza otyłych. Polega ona na przerwach w dopływie powietrza do płuc w czasie snu, spowodowanych zapadaniem się dróg oddechowych, którym towarzyszy wzrost częstości akcji serca oraz ciśnienia tętniczego krwi. Objawy choroby mogą obejmować między innymi przewlekłe zmęczenie w ciągu dnia oraz, najczęściej zgłaszane przez partnerów naszych pacjentów, głośne nieregularne chrapanie, często z epizodami zupełnego zatrzymania oddychania, czyli bezdechami.

Objawy dzienne Objawy nocne
nadmierna senność w ciągu dnia głośne nieregularne chrapanie
sen nieprzynoszący wypoczynku nadmierna potliwość w nocy
budzenie się z bólem głowy problemy z ponownym zaśnięciem
trudności z koncentracją potrzeba oddawania moczu w nocy
znaczna suchość w ustach po przebudzeniu nagłe wybudzenia ze snu połączone często z uczuciem braku powietrza
nadmierna drażliwość niespokojny przerywany sen


Występowanie tej choroby znacznie zwiększa ryzyko rozwoju opornego nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu, zawału serca, zaburzeń rytmu serca czy zaburzeń potencji.

ZAPAMIĘTAJ! Głośne, nieregularne chrapanie, przerwy w oddychaniu (bezdechy) podczas snu oraz zmęczenie w ciągu są objawami poważnej choroby zagrażającej Twojemu sercu.

Zaburzenia potencji – przez wielu pacjentów są interpretowane jako normalna kolej rzeczy właściwa dla wieku. Nie zawsze jest to prawda. Drobne i cienkie naczynia krwionośne odpowiedzialne za prawidłowe funkcje seksualne u mężczyzn są często pierwszym miejscem, gdzie następuje uszkodzenie spowodowane przez nieprawidłowe funkcjonowanie komórek śródbłonka wyściełających naczynia krwionośne oraz rozwój miażdżycy. Zmiany, które początkowo objawiają się jako zaburzenia potencji, szybko rozprzestrzeniają się na coraz to większe naczynia krwionośne w sercu, mózgu, nerkach czy oczach. Zaburzenia potencji można i należy leczyć, gdyż ich występowanie nie tylko zmniejsza komfort życia, ale jest często pierwszym sygnałem postępującego procesu miażdżycy w całym organizmie, poprzedzającym wystąpienie incydentu sercowo-naczyniowego.

ZAPAMIĘTAJ! Pojawienie się zaburzeń potencji jest często czynnikiem poprzedzającym wystąpienie zawału serca czy udaru mózgu. Jeżeli problem zacznie Ciebie dotyczyć, poinformuj o tym lekarza.

Depresja i zaburzenia lękowe – wyniki dotychczasowych badań pokazują, że choroby dotykające sfery psychicznej, takie jak depresja czy zaburzenia lękowe, wiążą się z negatywnym wpływem na cały organizm, w tym także serca i naczyń krwionośnych. Depresja jest groźną chorobą, którą można skutecznie leczyć. Utrzymywanie się obniżonego nastroju i niechęć do wykonywania czynności, które niegdyś sprawiały nam radość, mogą być pierwszym sygnałem skłaniającym do zasięgnięcia porady lekarza. Nie należy się takiej wizyty wstydzić czy jej unikać. Jak każdą inną chorobę depresję trzeba leczyć, bo wiąże się ona między innymi ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zawału serca jak i zgonu z jego powodu.

ZAPAMIĘTAJ! Depresję należy leczyć, bo pogarsza nie tylko jakość życia, ale też zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego.

Grypa – jest to infekcja wirusowa najczęściej atakująca w okresie jesienno-zimowym. Zachorowanie na grypę, jak wszyscy wiemy, samo w sobie wiąże się z osłabieniem, złym samopoczuciem i zmniejszeniem wydolności fizycznej. Jednak to jej odległe skutki są znacznie groźniejsze. Zachorowanie na grypę może być przyczyną uszkodzenia mięśnia serca, a w konsekwencji nawet rozwoju niewydolności serca. Najgroźniejsza jest w tym przypadku tak zwana ”przechodzona grypa” – chorowanie bez pozostania w domu, okresu rekonwalescencji i co najważniejsze kontaktu z lekarzem. Każdy przypadek grypy należy leczyć pod okiem lekarza i nie chodzi tu o stosowanie antybiotyków - nieskutecznych w infekcjach wirusowych, do których należy grypa, ale o opiekę i kontrolę lekarską tuż po chorobie. Jedynym skutecznym sposobem zapobiegania grypie jest w tej chwili coroczne szczepienie, które pośrednio chroni również nasze serce.

ZAPAMIĘTAJ! Nie bagatelizuj objawów grypy. Szczepić należy się co roku, a w przypadku zachorowania zawsze zasięgać porady lekarza.

Choroby zębów i przyzębia – stan jamy ustnej wielu Polaków budzi zastrzeżenia, a choroby takie jak próchnica są nadal powszechnym problemem. Ogniska infekcji w jamie ustnej i korzeniach zębów mogą być punktem wyjścia, z którego drogą naczyń krwionośnych bakterie rozprzestrzeniają się po całym organizmie, trafiając także do serca. Kolonizując jego wnętrze, mogą być przyczyną groźnych dla życia chorób, takich jak infekcyjne zapalenie wsierdzia, wady zastawkowe, niewydolność
 serca i w konsekwencji zgonu. Infekcja w jamie ustnej także pośrednio wpływa na układ krążenia, będąc przyczyną stale toczącego się stanu zapalnego, który łączy się z uszkodzeniem śródbłonka wyściełającego naczynia krwionośne, co jest jednym z pierwszych ogniw procesu miażdżycy.

ZAPAMIĘTAJ! Zdrowe zęby to zdrowe serce. Zaleca się regularne wizyty kontrolne u lekarza stomatologa, nawet w przypadku braku objawów.

Leczenie hormonalne – zarówno stosowanie hormonalnej terapii zastępczej u kobiet w wieku okołomenopauzalnym, jak również antykoncepcji hormonalnej u młodszych pacjentek wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Są to przede wszystkim choroby takie jak zawał serca czy udar mózgu. Różne preparaty zwiększają ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego w różny sposób. Istnieją preparaty bezpieczniejsze i takie, których stosowanie u pacjentek z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym nie jest wskazane. Należy zawsze poinformować lekarza ginekologa o towarzyszących chorobach układu sercowo-naczyniowego: nadciśnieniu tętniczym, nieprawidłowych wartościach cholesterolu, przebytym zawale serca czy udarze mózgu. Dobór właściwej terapii należy do obowiązków lekarza ginekologa.

ZAPAMIĘTAJ! Lekarz powinien indywidualnie dobrać rodzaj antykoncepcji hormonalnej i hormonalnej terapii zastępczej, uwzględniając czynniki ryzyka.

Piśmienictwo:
Reriani MK, Flammer AJ, Jama A., et al. Novel functional risk factors for the prediction of cardiovascular events in vulnerable patients following acute coronary syndrome. Circ J. 2012;76:778-83.
Kendzerska T., Mollayeva T., Gershon AS, et al. Untreated obstructive sleep apnea and the risk for serious long-term adverse outcomes: A systematic review. Sleep Med Rev. 2013 Apr 30. doi:pii: S1087-0792(13)00007-5. [Epub ahead of print].
Tonetti MS, Van Dyke TE; working group 1 of the joint EFP/AAP workshop. Periodontitis and atherosclerotic cardiovascular disease: consensus report of the Joint EFP/AAPWorkshop on Periodontitis and Systemic Diseases. J Periodontol. 2013;84:S24-9.
Loomba RS, Aggarwal S., Shah PH, Arora RR. Influenza vaccination and cardiovascular morbidity and mortality: analysis of 292,383 patients. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2012;17:277-83.
Nehra A., Jolly N., Rybak J. Review of erectile dysfunction and cardiovascular risk. Minerva Urol Nefrol. 2013;65:109-115.
Perk J, De Backer G, Gohlke H, et al. European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012). The Fifth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice (constituted by representatives of nine societies and by invited experts). Developed with the special contribution of the European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR). Eur Heart J. 2012;33:1635-1701.

dr n. med. Filip M. Szymański

Przeczytaj także:

*o normalnej wadze ciała

*o normalnej wadze ciała